Τσέσκυ Κρούμλοβ

Αν η Πράγα δικαίως έχει μείνει στην γραπτή και προφορική παράδοση ως η «μαγική» πόλη, τότε το Τσέσκυ Κρούμλοβ (Český Krumlov) εξίσου δίκαια έχει κατοχυρώσει τον τίτλο του: «η πόλη διαμάντι» της Βοημικής επαρχίας. Κτισμένη μέσα σε ένα τοπίο απαράμιλλης ομορφιάς, στους πρόποδες της οροσειράς Σουμάβα (Šumava) στη νότια Τσεχία, η πόλη αποζημιώνει απολύτως τους επισκέπτες της: ένας μοναδικός συνδυασμός φυσικού κάλους και ιστορικών μνημείων.

Εδώ βρίσκεται το δεύτερο σε μέγεθος και σημασία συγκρότημα κάστρων και ανακτόρων της Τσεχίας. Η βόλτα στα σοκάκια της Παλιάς Πόλης και της συνοικίας Λάτραν (Latrán), με τα άψογα διατηρημένα μεσαιωνικά και αναγεννησιακά κτήρια, τα γραφικά ταβερνάκια και το εντυπωσιακό Κάστρο, περικυκλωμένα όλα από τους μαιάνδρους του ποταμού Μολδάβα, γίνεται ένα αξέχαστο ταξίδι στο παρελθόν!

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που το 1992 η πόλη συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο με τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Το Τσέσκυ Κρούμλοβ βρίσκεται σε υψόμετρο 492 μ. Απέχει από την Πράγα 170 χλμ, από το Λιντς της Αυστρίας 85 χλμ, από τη Βιέννη 230 χλμ και από το Μόναχο της Γερμανίας 295 χλμ.

Μύθος

Σύμφωνα με τη διήγηση, κάπου στις αρχές του 15ου αιώνα, πράγματι γεννήθηκε ένα κορίτσι με το όνομα Πέρχτα. Η Πέρχτα ήταν κόρη του Όλντριχ από τη γενιά των Ρόζενμπεργκ, ενός από τους πιο ισχυρούς άντρες στο βασίλειο της Τσεχίας. Παρόλο που έμεινε νωρίς ορφανό από μητέρα, το κορίτσι πέρασε ευτυχισμένα παιδικά χρόνια στο αγαπημένο Κρούμλοβ. Όταν μεγάλωσε, σε ηλικία είκοσι χρόνων, παντρεύτηκε κατ’ εντολή του πατέρα της τον ευγενή Ιωάννη των Λίχενσταϊν.

Επρόκειτο για ένα γάμο συναλλαγής ανάμεσα στις δύο οικογένειες: για τους Ρόζενμπεργκ ήταν ευκαιρία για σημαντικές γνωριμίες, ενώ οι Λίχτενσταϊν ευελπιστούσαν σε μια μεγάλη προίκα. Εκατέρωθεν όμως έπεσαν έξω. Η οικογένεια της νύφης δεν διέθετε τα αναμενόμενα, όσο για την πλευρά του γαμπρού, αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα!

Πολύ σύντομα μετά το γάμο άρχισαν να εμφανίζονται οι διαφορές. Ο Ιωάννης σπαταλούσε χρόνο και χρήμα σε κονταρομαχίες, πιοτό και κάθε είδους διασκέδαση. Αντίθετα η Πέρχτα, μορφωμένη γυναίκα για την εποχή της, ενδιαφέρονταν περισσότερο για τις πνευματικές απολαύσεις και δεν μπορούσε να συμφιλιωθεί με αυτή την κατάσταση.

Ο γάμος τους έγινε δημόσιο σκάνδαλο και η Πέρχτα εγκατέλειψε τελικά τον Ιωάννη με τη βοήθεια του πατέρα και των συγγενών της. Αφού πέρασε ένα διάστημα ξανά στο Κρούμλοβ, κατέληξε στη Βιέννη, όπου και έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής της.

Όταν ο Ιωάννης, μελλοθάνατος πια, κάλεσε την Πέρχτα να της ζητήσει συγχώρεση, εκείνη του αρνήθηκε το μίσος της γι’ αυτόν ήταν βαθύ. Εκείνος δεν μπόρεσε να το αποδεχτεί και την καταράστηκε να γίνει φάντασμα ντυμένο στα λευκά και να πλανιέται τις νύχτες στα κάστρα και τους πύργους των Ρόζενμπεργκ.

Σύμφωνα με την ντόπια παράδοση, η Πέρχτα εμφανίζεται σε σκοτεινούς διαδρόμους, σε πυργίσκους που κανονικά δεν έχουν πρόσβαση και σε ερείπια κάστρων. Οι άνθρωποι πίστευαν για πολλούς αιώνες στην υπερφυσική οντότητά της και τη θεωρούσαν προστάτιδα των Ρόζενμπεργκ και των υπηκόων τους. Όταν φοράει λευκά γάντια προμηνύει καλά γεγονότα, όταν φοράει μαύρα γάντια προαναγγέλλει το επερχόμενο κακό.

Οι αλχημιστές και το Τσέσκυ Κρούμλοβ

Στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα, την «χρυσή εποχή της αλχημείας», τα εργαστήρια του Βίλχμελμ των Ρόζενμπεργκ ήταν τα πιο φημισμένα μετά τα αυτοκρατορικά εργαστήρια του Ροδόλφου Β’ στην Πράγα. Το ενδιαφέρον των αλχημιστών, αυτών των ιδιότυπων «επιστημόνων» (ή απατεώνων…) της εποχής αυτής, εστιάζονταν κυρίως στην παραγωγή χρυσού και ασημιού από άλλα μέταλλα.

Το Κρούμλοβ λοιπόν έγινε τότε η «Μέκκα» των αλχημιστών στη νότια Τσεχία, ενώ στα εργαστήρια του Βίλχελμ των Ρόζενμπεργκ φιλοξενήθηκαν και δούλεψαν ξακουστοί αλχημιστές, όχι μόνο από την Τσεχία αλλά και από άλλα μέρη της Ευρώπης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι δύο Άγγλοι, ο Έντουαρντ Κέλλεϋ και ο Τζων Ντη. Οι δυο τους συναντήθηκαν, σύμφωνα με την παράδοση, στο Λονδίνο το 1581 και λίγο μετά ταξίδεψαν μαζί, αρχικά προς την Πολωνία και αργότερα στην Τσεχία.

Το 1586 αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την Τσεχία, καθώς χαρακτηρίστηκαν ύποπτοι για πολιτικές δολοπλοκίες. Ωστόσο ο Βίλχελμ των Ρόζενμπεργκ τους έφερε πίσω και τους εγκατέστησε στο φέουδό του. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο Έντουαρντ Κέλλεϋ να κατοικούσε για ένα διάστημα στο σπίτι με τον αρ. 25 της οδού Σόουκενιτσκα (Soukenicka). Η ονομασία «το Σπίτι του Άγγλου» σχετίζεται πιθανά με αυτόν, καθώς ήταν γνωστός στην περιοχή με το παρατσούκλι «ο Άγγλος».

Που ακριβώς εκτελούσαν όλοι αυτοί τα αλχημιστικά τους πειράματα δεν το γνωρίζουμε ακριβώς. Τα εργαστήρια των Ρόζενμπεργκ πιθανά να στεγάζονταν κάπου στο συγκρότημα του Κάστρου. Σύμφωνα πάντως με την προφορική παράδοση βρίσκονταν στο Δεύτερο Προαύλιο, στο σημείο όπου βρίσκεται το Νομισματοκοπείο και κάηκαν τελείως μετά από έκρηξη στη διάρκεια κάποιου ανεπιτυχούς αλχημιστικού πειράματος.  

Η τεχνική «σγκράφιτο» (ξυστό)

Το «σγκράφιτο» είναι μία τεχνική διακόσμησης μεγάλων εξωτερικών επιφανειών κυρίως σε κτήρια και άνθησε ιδιαίτερα την εποχή της Αναγέννησης στην Ιταλία απ’ όπου διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη. Η λέξη «σγκράφιτο» εξάλλου προέρχεται από το ιταλικό ρήμα «scraffare», που σημαίνει ξύνω.

Πρόκειται για μια τεχνική επίστρωσης του τοίχου με διαφορετικά στρώματα σοβά, το ένα πάνω στο άλλο και σε διαφορετικές αποχρώσεις, πρώτα το σκουρόχρωμο και στη συνέχεια το ανοιχτόχρωμο. Για τον χρωματισμό του σκούρου σοβά χρησιμοποιείται, κατά παράδοση, μαλακά τριμμένο κάρβουνο ή στάχτη από καμένο άχυρο. Αφού στεγνώσει το σκούρο υπόστρωμα, μπαίνει το ανοιχτόχρωμο που έχει πολύ λεπτό πάχος, συνήθως μέχρι μισό εκατοστό.

Ξύνοντας με ειδικά εργαλεία το νωπό ακόμα στρώμα του σοβά, εμφανίζεται το κατώτερο και δημιουργούνται τα επιθυμητά σχέδια. Στην περίπτωση που το κατώτερο επίχρισμα είναι το ανοιχτόχρωμο και το ανώτερο το σκουρόχρωμο, δημιουργείται το λεγόμενο «κόντρα-σγκράφιτο».

Τα περισσότερο διαδεδομένα σχέδια ήταν τα γεωμετρικά: ορθογώνια με διαγώνιες γραμμές που θυμίζουν φάκελο και δίνουν την τρισδιάστατη αίσθηση μιας πέτρινης πυραμιδοειδούς προεξοχής. Το σχέδιο του φακέλου μπορεί να χωρίζεται γεωμετρικά με κύκλους ή φυτικά μοτίβα. Άλλα επίσης συνηθισμένα σχέδια είναι παραστάσεις ανθρώπινων μορφών και αλληγορικών θεμάτων δανεισμένων από την αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία καθώς και την Παλαιά Διαθήκη.

Παραδοσιακά αναμνηστικά από το Τσέσκυ Κρούμλοβ

Μαριονέτες

Η παράδοση της τέχνης της μαριονέτας στην Τσεχία φτάνει πίσω στο 17ο αιώνα, την εποχή που διαδιδόταν στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης από την Ιταλία, τη Γαλλία και την Αγγλία. Από εκείνη την εποχή οι Τσέχοι τεχνίτες θεωρούνται οι καλύτεροι.

Υπάρχουν πολλά είδη μαριονέτας, χειροποίητες και μη, ξύλινες ή από άλλα υλικά, για παιδιά και για συλλέκτες. Δημοφιλής είναι η φιγούρα της «κακιάς μάγισσας», για την οποία οι Τσέχοι πιστεύουν πως φέρνει γούρι στο σπίτι.

Ξύλινα παιχνίδια

Παρόλο  που ζούμε στον μοντέρνο 21ο αιώνα, την εποχή των παιχνιδιών υψηλής τεχνολογίας, το παραδοσιακό τσέχικο ξύλινο παιχνίδι εξακολουθεί να κατέχει σημαντική θέση στον κόσμο των παιχνιδιών. Αυτή η παράδοση μεταδίδεται από γενιά σε γενιά αιώνες τώρα.

Μολδαβίτης

«Απολιθωμένοι βάτραχοι», «δάκρια του λιμνάνθρωπου», «σκατά του διαβόλου» - μερικές από τις ονομασίες που χρησιμοποιούσαν ανέκαθεν οι απλοί ντόπιοι για τον μολδαβίτη. Η μικρή, ημιδιαφανής πράσινη πέτρα, θυμίζει λιωμένο γυαλί από μπουκάλι.

Οι μολδαβίτες είναι δυσεύρετοι λίθοι, ίσως ακόμη πιο σπάνιοι και από τα διαμάντια, τα ρουμπίνια και τα σμαράγδια. Υπάρχουν μόνο μερικά κοιτάσματα στον κόσμο και η ανακάλυψη νέων αποθεμάτων φαίνεται μάλλον απίθανη. Τα πιο ωραία κομμάτια θα τα βρει κανείς όμως στην Τσέχικη Δημοκρατία.

Η μαγική όψη του ορυκτού εξήπτε από παλιά την φαντασία των ανθρώπων και προκαλούσε το ενδιαφέρον τους να μάθουν πως βρέθηκαν εδώ. Δημιουργήθηκαν με την πτώση μετεωριτών πριν από περίπου 15 εκατομμύρια χρόνια ή μήπως είναι ηφαιστειακής προέλευση? Αυτό το ερώτημα παραμένει αναπάντητο.

Σίγουρο όμως είναι ότι όπως παλιά, έτσι και σήμερα, φτιάχνονται από αυτό το παράξενο ορυκτό όμορφα κοσμήματα και ποιος ξέρει, ίσως όντως να έχουν τη μαγική προέλευση που τους αποδίδουν οι ντόπιοι….

Δείτε το σχετικό βίντεο στο κανάλι μας στο YouTube

 

Επιστροφή